Een ontslag op staande voet is een ontslag waarbij de samenwerking tussen werkgever en werknemer per direct wordt opgezegd. Van het ene op het andere moment wordt de arbeidsovereenkomst ontbonden. Voorwaarde voor een dergelijk ontslag is dat de werkgever die zijn werknemer wil ontslaan een dringende reden heeft en dit onmiddellijk en uitdrukkelijk aan de werknemer moet meedelen om inderdaad de arbeidsovereenkomst met onmiddellijke ingang op te kunnen zeggen. Hij kan naderhand geen andere redenen aanvoeren.
De werkgever zal het liefst zo veel mogelijk redenen aandragen om het ontslag te onderbouwen. Dat is niet altijd verstandig, want de kans dat de rechter het ontslag afkeurt wordt daarmee niet kleiner maar juist groter. De werkgever zal het gehele feitencomplex dat hij als basis voor het ontslag heeft aangevoerd namelijk moeten bewijzen. Hoe meer feiten, hoe moeilijker alles te bewijzen valt. Op zichzelf is het vanuit de positie van werkgever heel begrijpelijk om zoveel mogelijk feiten en gedragingen op te sommen en daarmee een ontslag op staande voet te onderbouwen. Een werkgever wil nu eenmaal zo weinig mogelijk risico lopen en overtuigend overkomen bij de verdediging van een zo ingrijpende beslissing als een ontslag op staande voet. Maar het risico dat het ontslag zal stranden wordt daardoor juist groter. Voor de werkgever is het wel van belang om ontslag op staande voet met een aangetekende brief te bevestigen.
De werknemer vecht het ontslag meestal aan en zal zich op het standpunt stellen dat er geen sprake is geweest van een dringende reden.
Bij de beoordeling of een ontslag op staande voet wel gerechtvaardigd is, zal de werkgever rekening moeten houden met persoonlijke omstandigheden van de werknemer, zoals de duur van de dienstbetrekking, de wijze waarop de werknemer de dienstbetrekking heeft vervuld en de gevolgen van het ontslag voor de werknemer.
De rechtsregels met betrekking tot ontslag op staande voet zijn voor de gemiddelde werkgever complex en moeilijk te hanteren. Gekwalificeerde juridische beoordeling is zeker aan te bevelen voordat een ontslag op staande voet wordt aangezegd.