‘Je kunt het wel willen, maar er is geen eenwording’
INTERVIEW Advocaat Tjaard Gimbrère zet vraagtekens bij het Europese streven om de rechtssystemen van de EU-lidstaten te harmoniseren Klik hier voor het artikel in de krant.
We betalen met dezelfde munt en gaan zonder oponthoud de Europese grenzen over. Maar als we naar de rechter stappen, lopen we keihard tegen de natiestaat op. ‘Eigen recht eerst', luidt het motto. De Bredase advocaat Tjaard Gimbrère ziet dat niet snel veranderen.
Hij leeft in twee werelden. Tjaard Gimbrère vliegt regelmatig van Noord-Europa naar Zuid-Europa en vice versa. Hij zegt het dan ook met overtuiging: er is een hemelsbreed verschil. „Als je in Spanje een kort-gedingprocedure begint, ben je al gauw maanden onderweg. Alleen als je het koningshuis beledigt, gaat het sneller. In feite is een kort gedingeen typisch Nederlands verschijnsel. Elders in Europa kennen ze dat vrijwel niet." Gimbrère voelt niets voor het voorstel van de Europese Commissie om civiele vonnissen van Europese rechters overal in de EU rechtsgeldig te maken. „Het is een absurd voorstel. Het recht is cultureel-historisch bepaald. Ieder land heeft zijn eigen normeringen.We hebben in West-Europa een geschiedenis van langdurige vrijheid waarin het rechtssysteem zich heeft ontwikkeld tot wat het nu is. Een land als Spanje heeft eeuwenlang in het systeem van de katholieke kerk gezetenen toen kwam dictator Franco. De vergelijking met Polen gaat op. Ook in dat land is de katholieke kerk altijd machtig geweest en vervolgens kwamen de communisten. Het zijn landen die achterlopen op Noordwest-Europa. Spanje is een land met een monomane cultuur en iedere monomane maatschappij verliest het zicht op alternatieven. Je ziet dat terug in de rechtsontwikkeling. Spanje heeft een heel star rechtssysteem. De letter van de wet wordt er nageleefd.
Heel anders dan in Nederland. Daar leert de rechtenstudent om te werken met de wet, om erover na te denken. Het is hier flexibeler." De haren gaan bij Gimbrère recht overeind staan bij de gedachte dat per 6 december van dit jaar de Wet Overdracht Tenuitvoerlegging Strafvonnissen (WOTS) van kracht wordt. De wet voorziet in de tenuitvoerlegging van een straf die in een ander EU-land is opgelegd. Een Nederlander, die in bijvoorbeeld Roemenië een gevangenisstraf van vier jaar heeft gekregen voor drugsbezit, zal deze straf dan in Nederland uitzitten. Bij een overplaatsing naar Nederland is het nu nog zo dat een Nederlandse rechter bekijkt of de strafmaat wel in verhouding is met de straf die iemand in Nederland zou hebben gekregen. De straf valt dan meestal lager uit.
„Deze wet betekent in de praktijk dat wij een bijvoorbeeld Roemeens strafvonnis erkennen. Het gevolg laat zich raden. Er zijn straks in Nederland grote verschillen. De één zal voor hetzelfde vergrijp een veel lagere straf hebben gekregen dan de ander. Idioot vind ik dat.We zijn in Nederland druk bezig om de regionale verschillen weg te werken, want die zijn er wel degelijk. Een rechter in Leeuwarden oordeelt in sommige gevallen anders dan een rechter in Den Haag. Maar in Europees verband werk je de verschillen niet zomaar weg. Daar gaat heel veel tijd overheen." Niet dat Gimbrère tegen Europese samenwerking is. Hij beschouwt zichzelf als pro-Europees. Het op elkaar afstemmen van de afzonderlijke rechtssystemen juicht hij toe. „Maar de huidige plannen zijn veel te extreem, veel te ver doorgeslagen. Alsof alles nu meteen gelijk moet zijn. Er is veel tijd voor nodig om de moeilijke landen te laten leren van een land als Nederland dat zijn zaakjes goed op orde heeft.
Een kantoorgenoot probeert al een paar maanden een Nederlander in een Italiaanse cel te spreken te krijgen. Het is nog altijd niet gelukt.Willen wij zo'n systeem hebben? Procederen in Italië is sowieso kansloos. Zelfs in Roemenië is het beter geregeld. Je kunt het wel willen, maar er is geen eenwording. Er is pure ongelijkheid. In veel landen zit je gerust twee jaar in voorarrest. In Nederland in beginsel drie maanden. Ik had een vrouw als cliënt, die tijdens een bedevaart naar Santiago de Compostela, in een herberg door zwaarbewapende agenten van haar bed werd gelicht. Ze dachten, geheel ten onrechte, dat de vrouw een paar xtc-pilletjes bij zich had. Vergeet niet dat je in de meeste landen, anders dan in Nederland, een slechtbetaalde en dus nauwelijks gemotiveerde advocaat krijgt toegewezen. En als je dan voor de rechter staat, tref je meestal een slechte tolk. Nee, Europa wil nu ineens veel te grote stappen vooruit zetten.
Bron: BN De Stem, vrijdag 8 april 2011