Groeten uit Spanje

Redactioneel artikel in Legal Stuff, toonaangevend magazine  voor advocaten, notarissen, fiscalisten en bedrijfsjuristen.

Klik hier voor het artikel in het Magazine.

Ik kwam als advocaat voor een aantal Nederlandse cliënten in Barcelona terecht. Nederlandse ondernemers in Spanje werden niet goed geadviseerd, merkte ik. Belangrijkste reden hiervoor was het taalprobleem tussen Nederlanders en hun Spaanstalige advocaten. Het was zakelijk interessant om in dat gat te springen.

De markt is groot: veel Nederlanders wonen en werken in het land, ze drijven er handel meer, gaan er op vakantie. Dus opende ik er in 2005 een kantoor, in Barcelona. Daar werken nu vier advocaten. Ik ben er ook vaak te vinden, ongeveer twee keer per maand. Sinds eind vorig jaar hebben we ook een vestiging in Madrid, daar werkt één advocaat. Spaanse abogados mogen in Spanje praktiseren, pleiten en procederen. In Spanje houdt het begrip abogado iets anders in dan in het Nederlands ‘advocaat'. Het land kent geen beroepsopleiding, waardoor er veel minder toezicht is op de kwaliteit. Je studeert af, koopt een scooter, timmert een bordje op de deur en je bent advocaat. De vele advocaten in Spanje, soms zelfs werkloos, vormen voor onze kantoren geen bedreiging: wij voldoen aan een heel specifieke vraag op zowel particulier als op zakelijk gebied.
Op onze kantoren werken abogados van Spaanse én Nederlandse origine. Nederlandse advocaten kunnen dat worden als ze aan een Spaanse juridische faculteit tien vakken volgen en daarvoor slagen. Doen ze dat niet, dan mogen ze de Nederlandse meestertitel voeren en hun vak uitoefenen als EU-advocaat. Maar de titel abogado is in Spanje bekender en dus vertrouwder.
Wat de talen betreft: Spaans ben ik nu echt goed aan het leren. Op ons kantoor in Breda hebben we iedere week les. Alle Nederlandse collega's doen mee. Omdat ik regelmatig in Spanje ben, krijg ik het Spaans snel onder de knie.

Gemene boeteclausule
Onze Nederlandse advocaten doen de communicatie met de cliënt en bepalen de strategie, onze Spaanse advocaten behandelen de inhoudelijke kant. Ook werken we veel samen met Nederlandse collega-advocatenkantoren, notarissen en deurwaarders. Voor hen is het interessant dat wij zowel het Nederlandse als Spaanse recht beheersen, inclusief de bijbehorende talen. Bijna 90 procent van onze clientèle bestaat uit Nederlanders in Spanje of Nederlanders met een juridische kwestie in Spanje. We doen alles wat voor Nederlanders in Spanje interessant is. Veel zaken gaan over onroerend goed. Projectontwikkelaars of particulieren huren ons in, die laatsten bijvoorbeeld voor de aankoop van een huis. Daar zitten allerlei haken en ogen aan, er kan van alles misgaan. Om zich in te dekken, huren mensen ons in voor het begeleidingsproces. Wij kijken of de contracten goed zijn, of er niet een enorm gemene boeteclausule in het koopcontract staat, of het stuk grond dat geleverd wordt wel correct is en of het überhaupt verkocht mag worden. Soortgelijk onderzoek verrichten wij voor mensen die een bedrijf willen starten in Spanje of een S.L. willen oprichten, een Spaanse B.V.. We treden ook op voor Nederlanders die handel willen voeren met Spanje of bijvoorbeeld een agentuurovereenkomst willen sluiten. Ook letselschadeproblematiek doen we, echtscheiding en strafzaken.

Formeel met de wet
De Spaanse wetgeving verschilt natuurlijk van die in Nederland, en het overheidsapparaat is trager. Maar er zijn meer verschillen. Spanjaarden zijn zeer formeel met de wet. Begrippen als redelijkheid en billijkheid zijn er vrijwel onbekend. Het is zoals het geschreven staat. Ik had bijvoorbeeld onlangs een kwestie bij het Hof in Den Bosch. Het ging om de interpretatie van een alinea in een contract. In Nederland wordt in dat geval mede uitgezocht wat nou echt de bedoeling is geweest van partijen. In Spanje zou een rechter veel strakker zijn. Wat er in de alinea staat, is duidelijk. Het kan niet anders zijn dan hetgeen op papier staat. Het maakt de rechtspraak in Spanje erg duidelijk maar weinig flexibel. Dat komt deels door de verstarring in het systeem die optrad onder het regime van generaal Franco. Dat is zich nu enigszins aan het herstellen wat betreft organisatie en flexibiliteit, maar het gaat heel traag. Hoe zuidelijker in Spanje, hoe problematischer het is. Over het algemeen missen Spanjaarden onze misschien wat creatievere, strategische oplossingsgezindheid. De Nederlandse advocaat in Spanje denk meer oplossingsgericht, terwijl de Spaanse advocaten veeleer het juridische probleem aanstippen. Wanneer ik een Spaanse collega bezoek, krijg ik meestal niet meer dan een glas water of een kop koffie. Zelf zijn we nog wel eens genegen om een fles cava open te trekken als het resultaat van onze bemoeiingen daartoe aanleiding geeft. We doen dat het liefste in aanwezigheid van onze cliënt. En dan is er de manier van leven natuurlijk. In Barcelona beginnen advocaten stukken later dan in Nederland. Wie om negen uur naar kantoor vertrekt gaat nog voor de file op pad. Er wordt meestal doorgewerkt tot zeven uur of acht uur. Spanjaarden zijn verder een stuk formeler. Als ze een advocaat bezoeken, zijn ze meestal gekleed in een kostuum met das. De advocaat is er veeleer een autoriteit, een notabele.

Kristalhelder licht
Dat veel Nederlanders in Spanje neerstrijken, verbaast me niet. Ik voel me er zelf ook helemaal thuis. Het klimaat, het kristalheldere licht, tot diep in de avond ergens kunnen eten, de kick om Nederlanders echt goed te kunnen helpen. In het bijzonder houd ik van Barcelona, ik heb er een appartement in de oude haven. De stad is levendig, veelzijdig, cultureel met enorm veel business. Sprankelend en vol boeiende kwesties. Het is een geweldige plek waar ik meteen een klik mee had. Het gaf me een gevoel van herkenning. Nu willen we nog meer kantoren. We willen richting Altea, Marbella, Malaga, Ibiza en Mallorca gaan. En om onze internationale markt nog meer uit te breiden, willen we ook een kantoor in Amsterdam.