Scheiden in Spanje

Column van Myrddin Jacobs van Gimbrère International Advocaten

Echtscheiding is over het algemeen een emotioneel proces, waarbij de juridische belangen niet uit het oog verloren mogen worden. In het buitenland wordt je daarbij nog geconfronteerd met een ander rechtssysteem.

"Wij zijn Nederlanders, wonen in Spanje en willen scheiden. Welk recht is dan van toepassing? Welke rechter is bevoegd?"

Dit soort vragen met betrekking tot echtscheiding in Spanje hoor ik regelmatig op ons kantoor. Dat is ook logisch aangezien door de internationaal privaatrechtelijke aspecten daarvan, deze vragen niet altijd eenvoudig beantwoord kunnen worden. In haar column in het Magazine Spanje geeft Myrddin Jacobs antwoord op dit soort vragen.

Wat is het internationale privaatrecht?

Het internationale privaatrecht is het recht dat in een internationale situatie zal uitmaken welke wetgeving van welk land toepasselijk is, welke rechtbank van welk land bevoegd is, en of andere landen die rechterlijke uitspraak zullen erkennen en uitvoeren.

Zo is het mogelijk dat in een echtscheiding de Spaanse rechter bevoegd is, maar dat het Nederlandse recht van toepassing is. De Spaanse rechter dient in dit geval het Nederlandse recht toe te passen. Omdat hij daar in bijna alle gevallen geen kennis van heeft, zal het Nederlandse recht aan de Spaanse rechter moeten worden bewezen en uitgelegd. Dit kan door middel van certificaten van het Nederlandse recht. Deze certificaten worden hoofdzakelijk afgegeven door een Nederlandse advocaat of notaris.

Iedere situatie is anders. Daarom raad ik u aan dat u zich, voordat u een procedure gaat aanspannen, laat adviseren inzake het toepasselijke recht en de bevoegde rechter. Doet u dit niet, dan bestaat de mogelijkheid dat de rechter zich bijvoorbeeld onbevoegd zal verklaren.

Ik zal u een voorbeeld geven:
Meneer A en mevrouw B, beiden Nederlands en woonachtig in Spanje willen scheiden.
Welke rechter is bevoegd?

Bevoegd voor het wijzen van een echtscheidingsvonnis zijn de rechterlijke instanties van de lidstaat

waar de echtgenoten hun gewone verblijfplaats hebben;
waar de verweerder zijn gewone verblijfplaats heeft;
als de echtgenoten niet meer in dezelfde lidstaat wonen, waar de echtgenoten hun laatste gewone verblijfplaats hadden, mits een van hen daar nog verblijft;
in geval van een gemeenschappelijk verzoek, waar een van de echtgenoten zijn gewone verblijfplaats heeft;
onder bepaalde voorwaarden, waar de verzoeker zijn gewone verblijfplaats heeft;
waarvan de echtgenoten de nationaliteit hebben.

De partijen kunnen geen andere rechterlijke instantie dan een van de bovengenoemde kiezen.

Meneer A en mevrouw B kunnen de zaak dus in Spanje aanhangig maken. Omdat zij de Nederlandse nationaliteit hebben, kunnen zij de echtscheiding ook in Nederland aanhangig maken!

Als een zaak tussen dezelfde partijen bij de bevoegde rechters van verschillende lidstaten is aangebracht, beslist de rechter bij wie de zaak het eerst aanhangig is gemaakt over de echtscheiding. Met andere woorden, als de zaak bij een rechterlijke instantie is aangebracht, blijft die bevoegd, ook als de zaak daarna bij een andere rechterlijke instantie aanhangig wordt gemaakt. De laatst benaderde rechterlijke instantie moet weigeren een uitspraak te doen.

Welk recht is van toepassing op de echtscheiding?
In principe is het recht van de gemeenschappellijke nationaliteit ten tijde van het indienen van het verzoek van toepassing, in voorgaand voorbeeld is dus sprake van toepassing van het Nederlandse recht.

Zou mevrouw B de Spaanse nationaliteit hebben en is er geen gemeenschappelijke nationaliteit, dan is het recht van de gewone gemeenschappelijke verblijfplaats van toepassing. Wonen meneer en mevrouw nog in Spanje, dan is het Spaanse recht van toepassing. Is meneer vertrokken naar Nederland en woont mevrouw nog in de plaats waar het echtpaar tijdens het huwelijk woonde, dan is dat recht van toepassing.

Hierbij merk ik graag op dat sommige autonome deelgebieden in Spanje specifieke regelgeving hebben met betrekking tot het familierecht. Per geval dient bekeken te worden of deze regelgeving van toepassing is.

Graag maak ik u erop attent dat de bevoegde rechter en het toepasselijke recht met betrekking tot de boedelscheiding en de omgang en alimentatieverplichtingen jegens de kinderen kan afwijken. Het is dus niet automatisch zo dat de bevoegde rechter en het toepasselijke recht in echtscheidingen ook van toepassing is op de verdeling van de boedel en bijvoorbeeld de omgangsregeling met de kinderen.

Myrddin Jacobs

Heeft u een vraag  met betrekking tot Spaans recht? Stel hem op www.gimbrere.es/spanjevragen